Close

+387 63 751 107 bozidar.mihajlovic@letsdoit.ba

Čudo pčelinog sporazumjevanja
by

Čudo pčelinog sporazumjevanja

Sporazumjevanje je jedno od najimpresivnijih čuda u pčelinjoj zajednici. Osim čovjeka, jedino pčela ima sposobnost da koristi jezik simbola. Medonosna pčela koristi precizan jezik simbola da bi članicama svoje kolonije pokazala gdje se nalazi izvor nektara i polena koji je upravo otkrila.
Karl Riter fon frišDavne 1923. godine, naučnik Karl Riter fon Friš, etolog (naučnik koji proučava ponašanje životinja), sjedio je na livadi i posmatrao svoje pčele u providnoj košnici. Cilj ovog njegovog originalnog eksperimenta bio je, kako je naglasio u svom govoru prilikom dodjele Nobelove nagrade, da dokaže da pčele vide boje.
– Da li ima smisla da cvijeće postoji u toliko različitih boja, ako su pčele koje ga oprašuju i hrane se njime slijepe za boje? – pitao se.
Tokom mnogobrojnih dana provedenih na livadi, Fon Friš je, međutim, otkrio mnogo više od toga kako svijet žutih suncokreta i ljubičastih cvjetova lavande izgleda u pčelinjim očima: dešifrovao je jezik ovih izuzetnih vrednih insekata.
Kada pčela pronađe izvor nektara i polena, vraća se u pčelinjak sa novostima. Kako ona “govori” drugim pčelama gdje se može naći cveće?
ples-pcelaNaučnici su otkrili da pčela, da bi saopštila informacije drugim pčelama, izvodi naročit ples u kojem “mrda” svojim stomakom! Ona se preko lica saća kreće tako da obrazuje sliku broja osam. Zapanjujuća stvar je u tome da uglovi plesa na vertikalnom saću predstavljaju horizontalan smjer izvora hrane u odnosu na pravac sunca.
Ali to nije sve.
Broj plesova po minuti ukazuje na udaljenost polja. Iznenađujuće je, međutim, da je taj broj u obrnutoj srazmeri sa rastojanjem: što je polje udaljenije, manji je broj “mrdanja”. Na primer, ako pčela izvede 10 ciklusa u 15 sekundi, polje sa cvijećem je udaljeno 100 metara. Ako se pčela sporije kreće, npr. 2 ciklusa u 15 sekundi, cvijeće je udaljeno oko 6 km. Otkriveno je da ovaj odnos prema rastojanju nije linearan – već logaritamski!
Kako pčela nauči da poveže ugao Sunca sa plesom?
Neki naučnici su sumnjali da pčela ima sposobnost tako precizne orijentacije u prostoru. Onda su počeli da proučavaju ples – i da sami na osnovu informacija pronalaze cvijeće. Jednom kada su “provalili šifru”, svaki put su bili u stanju da pronađu polje sa cvijećem!

Jedan naučnik je otišao tako daleko da je nabrojao aparate koji bi nam bili neophodni da bismo se opremili kao ovo malo biće. Pčela u svom telu poseduje sistem za navigaciju i navođenje, posjeduje unutrašnji sat, senzor na principu polarizovane svetlosti, kompjuter za izračunavanje ugla sunca, instrument za mjerenje prave vertikale, indikator pravca i brzine vjetra, trigonometrijski računar i tabele, indikator brzine kretanja u odnosu na zemlju…
Naravno, ta brojna sofisticirana oprema ugrađena u tijelo pčele, postojala je i dok su mikročipovi još bili daleka budućnost. (Iz knjige “Medonosna pčela”, Tomislav Terzin)

Nastaviće se..

0 Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *